اقتدار ملی تنها در میدان‌های نظامی معنا نمی‌شود، بلکه تکیه‌بر توان دفاعی در کنار پایداری اجتماعی و حضور مستمر شهروندان در صحنه، تصویری چندلایه از ایستادگی کشور در برابر بحران‌ها می‌سازد.
به گزارش خبرنگار گروه سیاسی شبکه اطّلاع‌رسانی «صبح حمیدیه»؛ جنگ، تنها در خطوط مقدم و میدان‌های درگیری روایت نمی‌شود؛ بخشی از تصویر آن در زندگی مردمی شکل می‌گیرد که در روزهای دشوار، نسبت خود را با سرزمین، امنیت و آینده کشور به نمایش می‌گذارند.
استمرار اجتماعات شبانه در ایران از آغاز جنگ رمضان تا دویست و بیست و هفتمین شب، جلوه‌ای از این حضور عمومی است؛ حضوری که در کنار تلاش نیروهای مسلح برای دفاع از کشور، بُعد دیگری از مواجهه جامعه ایران با جنگ را به تصویر می‌کشد.
اقتدار ملی؛ برآیند توان دفاعی و پایداری اجتماعی
توان نظامی و آمادگی نیروهای مسلح، ستون اصلی دفاع از مرزها و امنیت کشور است؛ اما تصویر پایداری ملی در همین مؤلفه خلاصه نمی‌شود. تاب‌آوری جامعه، حفظ پیوندهای ملی در شرایط دشوار و استمرار زندگی در روزهای جنگ نیز در چگونگی مواجهه یک کشور با بحران نقش دارد.
اجتماعات شبانه را می‌توان در همین چارچوب بررسی کرد؛ صحنه‌هایی که بخشی از شهروندان در آن، موضع و احساس خود را نسبت به جنگ و سرنوشت کشور به‌صورت عمومی بیان می‌کنند و استمرار این حضور، در کنار دیگر جلوه‌های مشارکت اجتماعی، نشان می‌دهد که مواجهه با جنگ تنها به میدان نظامی محدود نیست و در عرصه عمومی و تجربه روزمره مردم نیز بازتاب پیدا می‌کند.
در این میان، تفکیک نقش‌ها اهمیت دارد. نیروهای نظامی و امنیتی مسئولیت‌های مشخصی در دفاع و تأمین امنیت بر عهده دارند و حضور شهروندان در اجتماعات، کارکردی متفاوت دارد و پیوند این دو عرصه در روایت ملی جنگ، نه به معنای یکسان‌بودن مأموریت‌ها، بلکه بیانگر چندلایه‌بودن تجربه یک جامعه در مواجهه با شرایط دشوار است.
نسلی که تجربه جنگ را در زمانه خود ثبت می‌کند
حضور نسل جوان در اجتماعات روزهای جنگ، بخشی از تصویری است که از جامعه امروز ایران ثبت می‌شود و نسلی که بخش مهمی از تجربه خود را در فضای رسانه‌ای و ارتباطات گسترده شکل می‌دهد، جنگ را از مسیر خبرها، تصاویر، تجربه‌های خانوادگی و حضور مستقیم در محیط اجتماعی دنبال می‌کند.
برای این نسل، حضور در اجتماعات می‌تواند به شیوه‌ای برای بیان تعلق ملی و ثبت موضع شخصی در برابر رویدادهای کشور تبدیل شود و در کنار آن، تجربه خانواده‌ها و نسل‌هایی که خاطره جنگ‌های گذشته را با خود دارند، لایه دیگری از این روایت را شکل می‌دهد و کنار هم قرارگرفتن این تجربه‌ها، امکان ثبت تصویری چندنسلی از جامعه در روزهای جنگ را فراهم می‌کند؛ تصویری که برای فهم دقیق آن، شنیدن روایت‌های واقعی حاضران ضروری است.
اهمیت این حضور را نباید به یک برداشت واحد از تمام جوانان یا همه شهروندان تعمیم داد و جامعه از تجربه‌ها و نگاه‌های متنوعی برخوردار است و تحلیل اجتماعی زمانی اعتبار بیشتری پیدا می‌کند که این تنوع را در نظر بگیرد که بااین‌حال، حضور مستمر بخشی از نسل جوان در اجتماعات، خود موضوعی قابل بررسی در مطالعه رابطه میان هویت ملی، تجربه جنگ و مشارکت عمومی است.
تداوم یک رویداد در طول چند ماه، آن را از یک اتفاق مقطعی به پدیده‌ای قابل بررسی در گذر زمان تبدیل می‌کند و در مورد اجتماعات شبانه نیز ارزش ثبت این دوره تنها به شمار شب‌های برگزاری محدود نیست؛ آرشیو تصاویر، روایت حاضران و جزئیات هر دوره می‌توانند بخشی از حافظه عمومی درباره روزهای جنگ را شکل دهند.
ایران؛ روایتی چندلایه از ایستادگی
روزهای جنگ برای جامعه، مجموعه‌ای از مسئولیت‌ها و تجربه‌های متفاوت را به همراه دارد و نیروهای مسلح در میدان دفاع حضور دارند؛ خانواده‌ها با نگرانی‌ها و دشواری‌های زندگی در شرایط جنگی مواجه‌اند؛ و شهروندان نیز با حضور در اجتماعات، موضع خود را نسبت به رویدادهای کشور بیان می‌کنند و هر یک از این عرصه‌ها بخشی از واقعیت جامعه را بازتاب می‌دهد و هیچ‌کدام به‌تنهایی برای توصیف تمام ابعاد آن کافی نیست.
در چنین چارچوبی، ایستادگی ملی را می‌توان در پیوند میان دفاع از کشور، تاب‌آوری اجتماعی و حفظ احساس تعلق به سرزمین بررسی کرد و اجتماعات شبانه یکی از جلوه‌های قابل مشاهده این تجربه‌اند؛ جلوه‌ای که معنای آن با تکرار شعارها یا انتشار تصاویر مشابه به‌طور کامل روشن نمی‌شود، بلکه به روایت دقیق و مستند از مردم و تجربه‌هایشان نیاز دارد.
دویست و بیست و هفتمین شب شب اجتماعات مردمی، بخشی از روایت روزهای جنگ رمضان را در حافظه تصویری و اجتماعی ایران ثبت کرده است و ارزش این روایت در شمار شب‌های سپری‌شده متوقف نمی‌ماند؛ بلکه در ثبت تجربه مردمی معنا پیدا می‌کند که هر یک از جایگاه خود، این دوره را زندگی می‌کنند و بخشی از تاریخ معاصر کشور را شکل می‌دهند.
انتهای خبر/